Bark zamrożony oczami chirurga: dlaczego najczęściej nie operuję

Jestem chirurgiem barku, a przy barku zamrożonym najczęściej odradzam operację. Nie dlatego, że zabieg nie działa, tylko dlatego, że zwykle da się osiągnąć to samo prostszą drogą.

Pacjenci przychodzą do mnie zmęczeni. Od miesięcy śpią po kilka godzin, nie zapną biustonosza, nie sięgną do portfela w tylnej kieszeni. Często słyszę: „Panie doktorze, niech pan to po prostu naprawi”. Rozumiem tę prośbę. Ale moim zadaniem jest wybrać leczenie, które da najlepszy efekt przy najmniejszym ryzyku, a nie takie, które najlepiej brzmi.

Co mówią badania

Najważniejsze badanie ostatnich lat to brytyjskie UK FROST. Porównano w nim trzy drogi: artroskopowe uwolnienie torebki stawowej, mobilizację barku w znieczuleniu oraz wczesną fizjoterapię połączoną z zastrzykiem sterydowym. Po roku żadna z metod nie była klinicznie lepsza od pozostałych.

Dla mnie jako chirurga to ważny wniosek. Skoro wyniki są podobne, zaczynam od tego, co mniej obciąża pacjenta: zastrzyku do stawu pod kontrolą USG i dobrze prowadzonej rehabilitacji.

Drugi wniosek dotyczy samych ćwiczeń. W badaniu holenderskich ortopedów pacjenci ćwiczący łagodnie, w granicach bólu, po dwóch latach wypadli lepiej niż ci, których intensywnie rozciągano. W fazie bólowej siłowe „łamanie” barku zwykle szkodzi. Torebka stawowa w tym okresie jest w stanie zapalnym i trzeba ją najpierw uspokoić.

Czego szukam poza barkiem

Bark zamrożony rzadko jest tylko problemem stawu. Dlatego pacjent z tym rozpoznaniem wychodzi ode mnie często ze skierowaniem na badanie cukru i tarczycy.

Według metaanaliz cukrzycę ma około 30% pacjentów z barkiem zamrożonym, a osoby z cukrzycą chorują na niego mniej więcej pięć razy częściej. U nich choroba trwa zwykle dłużej i częściej obejmuje oba barki. Autorzy dużej metaanalizy zalecają wprost, by sprawdzać cukier u każdego pacjenta z barkiem zamrożonym.

Pytam też o sen i samopoczucie. Około co czwarty pacjent z barkiem zamrożonym ma objawy depresji, dwa razy częściej niż osoby zdrowe. Miesiące bólu i nieprzespanych nocy robią swoje. Wiem z praktyki, że gdy ból ustępuje, nastrój zwykle wraca razem z ruchem.

Kiedy jednak operuję

Są pacjenci, u których zabieg ma sens. Proponuję go, gdy:

mimo kilku miesięcy rzetelnego leczenia bark pozostaje bardzo sztywny,
ograniczenie ruchu realnie uniemożliwia pracę, sport lub opiekę nad bliskimi,
pacjent nie może lub nie chce czekać na naturalne „odmrożenie”, które potrafi trwać nawet dwa lata.

Artroskopowe uwolnienie torebki to małoinwazyjny zabieg przez kilka niewielkich nacięć. Zakres ruchu poprawia się już na sali operacyjnej, a rehabilitację zaczynamy następnego dnia. Ale uczciwie mówię każdemu: operacja to nie skrót, który zwalnia z ćwiczeń. Bez systematycznej rehabilitacji przez kolejne tygodnie efekt można stracić.

Co mówię każdemu pacjentowi

Bark zamrożony u większości osób mija. Leczenie nie polega na tym, żeby za wszelką cenę coś zrobić, tylko na tym, żeby ten czas był krótszy i mniej bolesny. Najważniejsze decyzje podejmujemy wspólnie, w zależności od fazy choroby, chorób towarzyszących i tego, czego pacjent potrzebuje w swoim życiu.

Jeśli bark boli Cię od tygodni, a ruch jest coraz mniejszy, zapraszam na konsultację Zbadam bark, wyjaśnię, w której fazie jest choroba, i zaproponuję leczenie, a operację tylko wtedy, gdy naprawdę będzie potrzebna.