Leczenie, regeneracja i operacja ręki w Warszawie

Ciasnota, która odbiera czucie w palcach – od mrowienia po nocny ból

Wyobraź sobie anatomiczny tunel na przejściu między przedramieniem a dłonią. Jego dno i boki tworzą twarde kości nadgarstka, a dach stanowi mocne, mało elastyczne więzadło. Przez tę wąską przestrzeń musi przecisnąć się aż dziewięć ścięgien zginających palce oraz jeden, kluczowy dla funkcji dłoni nerw – nerw pośrodkowy. Jeśli w wyniku przeciążeń (np. wielogodzinnej pracy przy komputerze, jazdy na motocyklu) lub obrzęków ścięgien (zaczną grubieć), w tunelu drastycznie brakuje miejsca. Nerw zostaje dosłownie uwięziony i zmiażdżony.

Większość moich pacjentów ignoruje pierwsze objawy. Zaczyna się niewinnie: od drętwienia i mrowienia kciuka, palca wskazującego i środkowego. Prawdziwy kryzys przychodzi jednak w nocy. Pacjenci budzą się z potwornym bólem i uczuciem obrzęku dłoni, zmuszeni do odruchowego „wytrząsania” ręki z nadziejami, że krew zacznie krążyć. Z czasem pojawia się niezdarność – z rąk wypadają szklanki, a zapięcie guzików w koszuli staje się barierą nie do pokonania.

Moje podejście jako chirurga: kiedy działać?

Jeśli problem wykryjemy wcześnie (co potwierdzamy badaniem EMG, czyli badaniem przewodnictwa nerwowego), możemy próbować ortezowania ręki na noc i fizjoterapii. Jednak przewlekły ucisk nieodwracalnie niszczy nerw. Rozwiązaniem trwałym i dającym natychmiastową ulgę jest mini-zabieg operacyjny – uwolnienie nerwu pośrodkowego. Przez niewielkie nacięcie na skórze precyzyjnie przecinam uciskające więzadło (dach tunelu). Nerw w tym samym momencie odzyskuje prawidłowe ukrwienie, a nocne koszmary z bólem dłoni odchodzą w niepamięć.

Gdy palec blokuje się jak pistolet

To schorzenie potrafi być niesamowicie frustrujące. Pacjent próbuje otworzyć dłoń, ale jeden z palców (najczęściej kciuk, palec serdeczny lub środkowy) pozostaje zgięty. Dopiero przy użyciu drugiej ręki lub przy silniejszym napięciu mięśni palec nagle, z głośnym i bolesnym „kliknięciem” lub „strzeleniem” prostuje się, zupełnie jak zwalniany spust w pistoletach. Co tam się właściwie dzieje?
Ścięgna odpowiedzialne za zginanie naszych palców biegają wewnątrz gładkich tuneli zwanych pochewkami, które są lokalnie wzmocnione przez tzw. troczki (działające jak szlufki w spodniach, trzymające ścięgno blisko kości). Pod wpływem powtarzalnego ucisku lub przeciążenia, na ścięgnie tworzy się małe, twarde zgrubienie – guzek. Gdy guzek staje się zbyt duży, przestaje mieścić się pod „szlufką” troczka. Wchodzi pod niego z oporem, a przy próbie wyprostu klinuje się mechanicznie.

Jak skutecznie pomagam w tym problemie?

W początkowej fazie, kiedy występuje jedynie ból u nasady palca i delikatne przeskakiwanie, możemy zastosować miejscową iniekcję sterydową pod kontrolą USG, która zmniejsza obrzęk ścięgna. Jeśli jednak doszło do pełnego zablokowania palca, jedyną skuteczną metodą jest prosty zabieg chirurgiczny. W znieczuleniu miejscowym, przez 1-2cm nacięcie u nasady palca, przecinam troczek A1 (tę feralną „szlufkę”). Ścięgno natychmiast zyskuje pełną swobodę ruchu, a pacjent od razu po zabiegu może normalnie zginać i prostować palec – bez bólu i bez zatrzaskiwania.

Udręka młodych mam i entuzjastów smartfonów

Zgłaszają się do mnie pacjenci, u których ból zlokalizowany jest u nasady kciuka oraz po bocznej stronie nadgarstka. Bardzo często są to młode mamy, u których ciągłe podnoszenie niemowlaka (z szeroko rozstawionymi kciukami podtrzymującymi główkę i ciałko dziecka) wywołuje ekstremalne przeciążenia. Drugą grupą są osoby spędzające godziny na odpisywaniu na wiadomości w telefonie za pomocą kciuka.

Choroba De Quervaina to zapalenie ścięgien, które odpowiadają za odwodzenie i prostowanie kciuka. Ścięgna te przechodzą przez tzw. przedział prostowników na nadgarstku. Gdy dochodzi do stanu zapalnego, pochewka wokół nich grubieje, a każdy ruch kciukiem przypomina tarcie suchego sznura o beton. Istnieje prosty test (test Finkelsteina), który wykonuję w gabinecie: pacjent chowa kciuk w pięść i ugina nadgarstek w stronę małego palca. Jeśli w tym momencie pojawia się rozdzierający, ostry ból u nasady kciuka – diagnoza jest jasna.

Jak wracamy do sprawności?

Leczenie zaczynamy od bezwzględnego odciążenia kciuka w specjalnej ortezie ze sztywną wkładką, podania leków przeciwzapalnych i dedykowanej rehabilitacji tkanek głębokich. Bardzo dobre efekty dają też iniekcje przeciwzapalne pod kontrolą USG bezpośrednio do ciasnego przedziału. W przypadkach opornych na leczenie zachowawcze, kiedy ból uniemożliwia normalne chwytanie przedmiotów, wykonuję krótki zabieg operacyjny. Polega on na nacięciu i otwarciu pogrubiałego dachu przedziału ścięgnistego, co daje ścięgnom przestrzeń i natychmiastowo likwiduje mechaniczne tarcie.

Najczęstszy uraz nadgarstka – gdy upadek niszczy kość

To absolutny klasyk na ortopedycznych dyżurach urazowych. Wystarczy chwila nieuwagi, poślizgnięcie się na oblodzonym chodniku czy potknięcie w domu i odruchowa próba obrony: upadek na wyciągniętą, otwartą dłoń. Cała siła uderzenia uderza wtedy w nadgarstek, a najsłabszym ogniwem okazuje się dalszy koniec kości promieniowej, który po prostu pęka lub kruszy się jak domek z kart.
Pacjenci trafiają do mnie z potężnym bólem, bardzo szybko narastającym obrzękiem i zasinieniem. Co charakterystyczne, nadgarstek z boku zaczyna przypominać zarys widelca (w medycynie mówimy o „deformacji bagnetowatej” lub „grzbietowym przesunięciu”). Każda próba poruszenia palcami czy obrócenia dłoni wywołuje przerażający ból.

Moja strategia jako chirurga: gips czy płytka?

Decyzja zależy od tego, jak wygląda zdjęcie RTG. Jeśli złamanie jest stabilne, a odłamy kostne nie przemieściły się względem siebie, wystarczy unieruchomienie ręki (w gipsie lub nowoczesnej ortezie) na około 6 tygodni.

Problem pojawia się, gdy złamanie wchodzi w przestrzeń stawową lub odłamy uległy skróceniu i przesunięciu. Pozostawienie kości w złym ustawieniu doprowadziłoby do trwałego kalectwa – braku ruchomości nadgarstka i koszmarnego bólu przy każdym ruchu w przyszłości. W takich przypadkach wykonuję operację: nastawiam fragmenty kości pod kontrolą monitora rentgenowskiego i stabilizuję je za pomocą nowoczesnej, tytanowej płyty dłoniowej i śrub blokowanych. Stabilne zespolenie operacyjne ma gigantyczną zaletę – pozwala nam zrezygnować z ciężkiego gipsu i zacząć delikatną rehabilitację już kilkanaście dni po zabiegu, chroniąc rękę przed zesztywnieniem.

Zdradliwy uraz, który łatwo pomylić ze zwykłym skręceniem

Nadgarstek składa się z ośmiu malutkich kostek ułożonych w dwa rzędy. Wśród nich absolutną rekordzistką pod względem problemów urazowych jest kość łódeczkowata. Do jej złamania dochodzi podobnie jak przy kości promieniowej – podczas upadku na dłoń. Uraz ten jest jednak niezwykle podstępny. Dlaczego?

Bardzo często na zwykłym, klasycznym zdjęciu RTG wykonanym bezpośrednio po urazie, szczelina złamania kości łódeczkowatej jest kompletnie niewidoczna! Pacjent słyszy w izbie przyjęć: „Kości są całe, to tylko skręcenie”, wraca do domu, a ból w tzw. tabakierze anatomicznej (zagłębieniu u nasady kciuka) nie mija przez tygodnie.

Dlaczego ta mała kostka wymaga tak ogromnej uwagi?

Kość łódeczkowata ma fatalne, bardzo specyficzne ukrwienie. Krew dopływa do niej od tyłu, więc złamanie w poprzek kości potrafi całkowicie odciąć jedną jej połówkę od odżywiania. Nieleczone lub przeoczone złamanie grozi martwicą kości i powstaniem tzw. stawu rzekomego (kość nigdy się nie zrośnie), co niszczy cały nadgarstek i prowadzi do ciężkiego zwyrodnienia.

Jak działam w moim gabinecie?

Jeśli pacjent ma silny ból u nasady kciuka po upadku, a RTG jest czyste, nie ryzykuję – zlecam badanie Tomografii Komputerowej (TK) lub Rezonans Magnetyczny (MRI). Te badania bezbłędnie pokazują prawdę. Jeśli złamanie jest stabilne, unieruchamiamy rękę w specjalnym gipsie (często na bardzo długo, bo aż na 8-12 tygodni). Jeśli jednak odłamy są przemieszczone, rekomenduję operację: przez minimalne cięcie wprowadzam do kości łódeczkowatej specjalną, całkowicie schowaną śrubę (np. śrubę Herberta), która dociska fragmenty kości do siebie, dając im szansę na prawidłowy zrost.

Złamania bokserskie i urazy domowe – walka o precyzję dłoni

Nasze dłonie to narzędzia o niesamowitej precyzji, zbudowane z pięciu kości śródręcza oraz paliczków tworzących palce. Do ich złamań dochodzi w najróżniejszych sytuacjach: przy przytrzaśnięciu palca drzwiami, niefortunnym złapaniu piłki w czasie meczu, czy przy uderzeniu pięścią w twardą powierzchnię (tzw. złamanie bokserskie, czyli złamanie szyjki V kości śródręcza).
Objawy są jasne: gwałtowny ból, zniekształcenie palca (często wydaje się on krótszy lub skręcony pod nienaturalnym kątem), ogromny obrzęk uniemożliwiający zaciśnięcie dłoni w pięść oraz zasinienie pod skórą.

Jak pomagam pacjentom odzyskać sprawność rąk?

W przypadku kości dłoni kluczowa jest nie tylko stabilność, ale przede wszystkim zachowanie osi palca. Jeśli palec po złamaniu goi się krzywo (rotuje), przy próbie zaciśnięcia dłoni będzie nachodził na sąsiedni palec, co uniemożliwi normalny chwyt.

Jeśli odłamy są na swoim miejscu, stosujemy dedykowane szyny ortopedyczne lub gipsowe, lub łącząc uszkodzony palec ze zdrowym sąsiadem taśmą (tzw. buddy taping), co pozwala na wczesny ruch. Kiedy jednak kość jest niestabilna, przemieszczona lub złamanie ma charakter wieloodłamowy, konieczne jest chirurgiczne nastawienie. Używam do tego miniaturowych płyt i śrub dedykowanych do chirurgii ręki lub specjalnych drutów Kirschnera wprowadzanych przez skórę. Cel jest zawsze jeden: poskładać kość tak stabilnie, aby pacjent mógł jak najszybciej zacząć ruszać palcami, unikając zrostów ścięgien i trwałego zesztywnienia ręki.